ΑΔΕΛΦΙΑ ΖΕΙΤΕ - 8/2/1981
8 Φεβρουαρίου 1981, για την 20ή αγωνιστική του πρωταθλήματος Ελλάδος της σεζόν 1980-81, ο Ολυμπιακός υποδέχεται την ΑΕΚ στο Στάδιο Καραϊσκάκη και την διαλύει με 6-0. Τα υπόλοιπα είναι ιστορία.
Ήταν λίγο πριν από τις 17:00. ΟΟι οπαδοί ξεχύθηκαν από το γήπεδο. Ήθελαν να φτάσουν στη θύρα 1, απ’ όπου θα έβγαιναν οι ποδοσφαιριστές. Θα πανηγύριζαν μαζί τους, θα τους επευφημούσαν και θα πίκαραν τους ηττημένους της ΑΕΚ. Περίπου 7.000 άνθρωποι μαζικά προσπαθούσαν να βγουν από τη θύρα 7 του σταδίου. Οι πρώτοι γλίστρησαν και στριμώχτηκαν στη μισάνοιχτη –ή, κατ’ άλλους, κλειστή– πόρτα της εξόδου. Μπροστά από αυτήν υπήρχαν δύο τουρνικέ. Το ένα από αυτά έπρεπε να έχει μετακινηθεί πριν από τη λήξη του αγώνα προκειμένου να μην εμποδίζει την αποχώρηση του κόσμου.
Στα γήπεδα τότε χρησιμοποιούσαν μαξιλαράκια από αφρολέξ για να κάθονται στο καυτό από τον ήλιο τσιμέντο. Ο κόσμος, αποχωρώντας, συχνά τα πετούσε στα σκαλοπάτια. Στα σκαλοπάτια όπου μεταξύ άλλων έτρεχαν ακόμη και νερά από τις τουαλέτες της θύρας! Σ’ αυτά τα αφρολέξ φαίνεται πως γλίστρησαν οι πρώτοι. Εκείνοι που ακολουθούσαν δεν μπορούσαν να τους δουν. Ήταν έτσι η κατασκευή της θύρας που οι ερχόμενοι από πίσω δεν είχαν ορατότητα. Έσπρωχναν. Βιάζονταν να φτάσουν στα ινδάλματά τους. Άρχισαν να ποδοπατούνται.
Εκείνοι που έπεφταν προσπαθούσαν απεγνωσμένα να φωνάξουν στους ερχόμενους από πίσω να σταματήσουν να σπρώχνουν. Οι κραυγές τους χάνονταν μέσα στην ιαχή «ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΣ». Το πανηγύρι θα μετατρεπόταν σε δράμα, όμως εκείνη την ώρα κανένας δεν μπορούσε να αντιληφθεί την κατάσταση. Οι πανηγυρισμοί για τη μεγάλη νίκη του Ολυμπιακού κάλυπταν την αγωνία όσων πάλευαν για τη ζωή τους.
Στις 17:03, δύο αστυνομικοί κατάφεραν να ξεριζώσουν το ένα τουρνικέ. Απεγκλώβισαν αρκετό κόσμο, όχι όμως όσο θα έπρεπε για να αποφευχθεί το δράμα των επόμενων λεπτών. Δώδεκα λεπτά μετά οι σειρήνες των ασθενοφόρων και των περιπολικών διέκοψαν τους πανηγυρισμούς. Ο κόσμος άρχισε να αντιλαμβάνεται πως κάτι έχει συμβεί. Οι δεκάδες τραυματίες μεταφέρονται στο Τζάνειο Νοσοκομείο Πειραιά με 13 ασθενοφόρα, περιπολικά, ΙΧ, ακόμη και ταξί. Ορισμένοι μεταφέρονται στο Γενικό Κρατικό Νίκαιας. Το ραδιόφωνο μεταδίδει ότι γκρεμίστηκε η θύρα 7 και κάνει λόγο για δεκάδες νεκρούς και τραυματίες.
Δέκα λεπτά πριν από τις 18:00 τα κρατικά τηλεοπτικά δίκτυα της ΕΡΤ και της ΥΕΝΕΔ μεταδίδουν το γεγονός και απευθύνουν έκκληση σε γιατρούς και αιμοδότες να προσέλθουν στο Τζάνειο προκειμένου να συνδράμουν τις προσπάθειες των εφημερευόντων. Ο τότε πρόεδρος του Ερασιτέχνη Παναθηναϊκού, Παύλος Γιαννακόπουλος, σε μια κίνηση ανθρωπιάς προσφέρει φάρμακα στο Τζάνειο.
Ενάμιση χρόνο μετά την τραγωδία, τον Οκτώβριο του 1982, οι πραγματογνώμονες εκδίδουν πόρισμα και ο εισαγγελέας Πειραιά Ναπολέων Παντιώρας ζητά την παραπομπή των υπευθύνων. Κατηγορούνται η Επιτροπή Ολυμπιακών Αγώνων, η Γενική Γραμματεία Αθλητισμού, αξιωματικοί και υπαξιωματικοί της ΕΛ.ΑΣ. και πέντε υπάλληλοι της Επιτροπής Ολυμπιακών Αγώνων. Το δικαστήριο που ακολουθεί αθωώνει όλους τους υπευθύνους, εκτός από τους φύλακες του γηπέδου. Αυτοί καταδικάζονται πρωτόδικα σε οκτώ χρόνια κάθειρξη και ασκούν έφεση.
Το δυστύχημα της 8ης Φεβρουαρίου 1981 έμεινε χαραγμένο στη μνήμη όλων για έναν απλό λόγο. Είχε νεκρούς. Δεν ήταν όμως η πρώτη φορά που άνθρωποι κινδύνεψαν να χάσουν τη ζωή τους στα σκαλοπάτια της θύρας 7. Άλλες δυο φορές στο παρελθόν είχαν συμβεί ατυχήματα, τα οποία ευτυχώς δεν απέβησαν μοιραία. Η πρώτη ήταν στις 14 Φεβρουαρίου 1974. Τότε, σύμφωνα με όσα δημοσιεύτηκαν στον Τύπο, 34 φίλοι του Ολυμπιακού, αποχωρώντας από τη θύρα-παγίδα, είχαν ποδοπατηθεί και είχαν μεταφερθεί στο νοσοκομείο με πολλαπλά τραύματα.
Κι αν αυτό το ατύχημα είχε διαγραφεί από τη μνήμη ορισμένων, δεν θα μπορούσε να έχει συμβεί το ίδιο και μ’ εκείνο που έλαβε χώρα ακριβώς ένα χρόνο πριν το μοιραίο κυριακάτικο απόγευμα της 8ης Φεβρουαρίου, στις 6 του Φλεβάρη του 1980. Τότε ο Ολυμπιακός είχε ηττηθεί από τον ΠΑΟΚ με 2-1 στο φαληρικό στάδιο. Κατά την έξοδό τους από τη θύρα 7 του Καραϊσκάκη, δέκα οπαδοί τραυματίστηκαν με τον ίδιο ακριβώς τρόπο…
Παναγιώτης Τουμανίδης (14 ετών)
Κώστας Σκλαβούνης (16 ετών)
Ηλίας Παναγούλης (17 ετών)
Γεράσιμος Αμίτσης (18 ετών)
Γιάννης Κανελλόπουλος (18 ετών)
Σπύρος Λεωνιδάκης (18 ετών)
Γιάννης Σπηλιόπουλος (19 ετών)
Νίκος Φίλος (19 ετών)
Γιάννης Διαλυνάς (20 ετών)
Βασίλης Μαχας (20 ετών)
Ευστράτιος Πούπος (20 ετών)
Μιχάλης Κωστόπουλος (21 ετών)
Ζωγραφούλα Χαϊρατίδου (23 ετών)
Σπύρος Ανδριώτης (24 ετών)
Κώστας Καρανικόλας (26 ετών)
Μιχάλης Μάρκου (27 ετών)
Κώστας Μπίλας (28 ετών)
Αναστάσιος Πιτσόλης (30 ετών)
Αντώνης Κουρουπάκης (34 ετών)
Χρήστος Χατζηγεωργίου (34 ετών)
Δημήτριος Αδαμόπουλος (40 ετών)
Αιωνία τους η μνήμη
ΑΔΕΡΦΙΑ ΖΕΙΤΕ ΕΣΕΙΣ ΜΑΣ ΟΔΗΓΕΙΤΕ!
Η χρονιά της «Θύρας 7»
Την περίοδο 1980-1981 ο Ολυμπιακός κατέκτησε εύκολα το Πρωτάθλημα, η διαφορά από τις άλλες ομάδες ήταν σημαντική. Στις 2 Νοεμβρίου του 1980 νίκησε τον ΠΑΟ στη Λεωφόρο με γκολ του Κουσουλάκη, ένα γκολ που θα παίζει για χρόνια στην τηλεόραση στη διαφήμιση της σοκολάτας ΙΟΝ ξυπνώντας ευχάριστες μνήμες στους «Ερυθρόλευκους» και δυσάρεστες στους απέναντι. Ήρωας του αγώνα ο νέος τερματοφύλακας Νίκος Σαργκάνης. Τον Δεκέμβριο, μετά από πολύμηνο σήριαλ, απέκτησε τον Νίκο Αναστόπουλο από τον Πανιώνιο και πλέον Βάζος και Σιδέρης είχαν σοβαρό ανταγωνιστή για τον τίτλο του μεγαλύτερου σκόρερ στην ιστορία του Ολυμπιακού.
Όμως, όλες αυτές οι όμορφες ποδοσφαιρικές ιστορίες καλύφθηκαν από ένα μαύρο σύννεφο το απόγευμα της 8ης Φεβρουαρίου 1981, αν και η μέρα ήταν ηλιόλουστη. Ο Ολυμπιακός υποδεχόταν την ΑΕΚ στο Φάληρο οι «Ερυθρόλευκοι», με ηγέτη τον Γαλάκο που σημείωσε τρία γκολ, πετυχαίνουν μια ιστορική νίκη: 6-0! Το «Καραϊσκάκης» χορεύει στους ρυθμούς της ομάδας και όλοι τρέχουν να βγουν για να συνεχιστεί το πανηγύρι στους δρόμους, προπάντων οι φανατικοί οπαδοί της Θύρας 7.
Τα γεγονότα είναι γνωστά: οι κλειστές πόρτες στη Θύρα 7, τα τουρνικέ και η τραγωδία με τους είκοσι έναν νεκρούς νέους ανθρώπους, η πιο μαύρη μέρα στην ιστορία του Ολυμπιακού και του ελληνικού ποδοσφαίρου γενικότερα. Μεγάλη η συζήτηση για τις κατασκευαστικές αστοχίες που πολλά χρόνια πριν είχαν επισημανθεί, είχαν συμβεί αντίστοιχα περιστατικά που ευτυχώς δεν είχαν την ίδια τραγική κατάληξη.
Η Επιτροπή Ολυμπιακών Αγώνων, ιδιοκτήτρια του σταδίου, ουδέποτε είχε ενδιαφερθεί για τα προβλήματα ασφάλειας, τη συντήρηση και τον εκσυγχρονισμό του σταδίου, το μόνο που την ενδιέφερε ήταν οι εισπράξεις από τα εισιτήρια που πλήρωναν για δεκαετίες οι οπαδοί του Ολυμπιακού. Η κύρια ευθύνη της ΕΟΑ δεν σημαίνει πως δεν υπήρχε μερίδιο ευθύνης και στις διοικήσεις του Ολυμπιακού. Κατά κανόνα συμβιβασμένες με την εκάστοτε εξουσία αδιαφορούσαν καλυπτόμενες πίσω από το καθεστώς του «ενοικιαστή» κι έτσι δεν γίνονταν κι ενοχλητικές.
Όλα αυτά καλύφθηκαν, μοναδικοί υπεύθυνοι θεωρήθηκαν οι «πορτιέρηδες» που «δεν άνοιξαν εγκαίρως τις πόρτες» ή «δεν αφαίρεσαν τα τουρνικέ». Ευθύνες ατόμων υπήρχαν, ωστόσο το κράτος, η αστυνομία του και οι ελεγχόμενοι από αυτό οργανισμοί, που παρέδωσαν την ασφάλεια 40.000 ανθρώπων στο «φιλότιμο» μονάδων, χωρίς καμιά πρόβλεψη ελέγχου, είναι οι κύριοι υπεύθυνοι.
Ακολούθησε θρήνος: αληθινός από την κοινωνία, υποκριτικός από την πολιτεία. Είναι χαρακτηριστικό πως το Στάδιο συνέχισε να λειτουργεί με τις ίδιες συνθήκες για είκοσι χρόνια ακόμη, η μοναδική παρέμβαση που έγινε ήταν η τοποθέτηση ενός κάγκελου στα σκαλιά της Θύρας 7. Ο υποκριτικός θρήνος αφορούσε και τη διοίκηση του Ολυμπιακού που περιορίστηκε σε δακρύβρεχτες ανακοινώσεις για τους είκοσι έναν νέους ανθρώπους που «θυσιάστηκαν για το μεγαλείο του Θρύλου»!
Ο αναγνώστης σε αυτό το σημείο θα συγχωρήσει την οργή και τον προσωπικό τόνο, ο γράφων ήταν στη Θύρα 7 εκείνη την αποφράδα ημέρα και ήταν από τους τυχερούς. Μόνο οργή μπορεί να αισθανθεί κάποιος για τους υπεύθυνους και, ως οπαδός του Ολυμπιακού, διπλή οργή για τη διοίκησή του. Όχι μόνο δεν πρωτοστάτησε έστω στην αποκάλυψη των αληθινών αιτίων της τραγωδίας και των υπευθύνων, αλλά επιχείρησε να παρουσιάσει τις εγκληματικές παραλείψεις ως «θυσία» για την «ιδέα του Ολυμπιακού». Προφανώς κανένας δεν πάει στο γήπεδο για να θυσιαστεί (!) για μια ποδοσφαιρική ομάδα, κάθε τέτοια αναφορά κρύβει σκοπιμότητες και αποτελεί προσβολή στη μνήμη των νεκρών.
Οργή και για ένα ακόμα φαινόμενο: από τις πρώτες κιόλας ημέρες, δειλά και περιθωριακά στην αρχή, όλο και πιο μαζικά στη συνέχεια, σε συγκεκριμένα γήπεδα άρχισαν να ακούγονται συνθήματα με υβριστικό περιεχόμενο για τους νεκρούς της Θύρας 7, εννοείται με την ανοχή των αντίστοιχων ΠΑΕ. Η οργή εδώ δεν στρέφεται εναντίον των υπανθρώπων που τα εκστόμιζαν. Στρέφεται πρωτίστως προς την πολιτεία και τα δικαιοδοτικά όργανα που θεσπίζουν ποινές ή και διακόπτουν αγώνες για «υβριστικά» ή «αντεθνικά» συνθήματα της πλάκας, αλλά στην περίπτωση αυτή «κώφευσαν». Όπως και οι διαιτητές, οι παρατηρητές και οι λοιποί υπεύθυνοι.
Σπύρος Αλεξίου
Απόσπασμα από το βιβλίο «Ένας Θρύλος με πολλά πρόσωπα», εκδ. ΤΟΠΟΣ
Η χρονιά της «Θύρας 7»
Την περίοδο 1980-1981 ο Ολυμπιακός κατέκτησε εύκολα το Πρωτάθλημα, η διαφορά από τις άλλες ομάδες ήταν σημαντική. Στις 2 Νοεμβρίου του 1980 νίκησε τον ΠΑΟ στη Λεωφόρο με γκολ του Κουσουλάκη, ένα γκολ που θα παίζει για χρόνια στην τηλεόραση στη διαφήμιση της σοκολάτας ΙΟΝ ξυπνώντας ευχάριστες μνήμες στους «Ερυθρόλευκους» και δυσάρεστες στους απέναντι. Ήρωας του αγώνα ο νέος τερματοφύλακας Νίκος Σαργκάνης. Τον Δεκέμβριο, μετά από πολύμηνο σήριαλ, απέκτησε τον Νίκο Αναστόπουλο από τον Πανιώνιο και πλέον Βάζος και Σιδέρης είχαν σοβαρό ανταγωνιστή για τον τίτλο του μεγαλύτερου σκόρερ στην ιστορία του Ολυμπιακού.
Όμως, όλες αυτές οι όμορφες ποδοσφαιρικές ιστορίες καλύφθηκαν από ένα μαύρο σύννεφο το απόγευμα της 8ης Φεβρουαρίου 1981, αν και η μέρα ήταν ηλιόλουστη. Ο Ολυμπιακός υποδεχόταν την ΑΕΚ στο Φάληρο οι «Ερυθρόλευκοι», με ηγέτη τον Γαλάκο που σημείωσε τρία γκολ, πετυχαίνουν μια ιστορική νίκη: 6-0! Το «Καραϊσκάκης» χορεύει στους ρυθμούς της ομάδας και όλοι τρέχουν να βγουν για να συνεχιστεί το πανηγύρι στους δρόμους, προπάντων οι φανατικοί οπαδοί της Θύρας 7.
Τα γεγονότα είναι γνωστά: οι κλειστές πόρτες στη Θύρα 7, τα τουρνικέ και η τραγωδία με τους είκοσι έναν νεκρούς νέους ανθρώπους, η πιο μαύρη μέρα στην ιστορία του Ολυμπιακού και του ελληνικού ποδοσφαίρου γενικότερα. Μεγάλη η συζήτηση για τις κατασκευαστικές αστοχίες που πολλά χρόνια πριν είχαν επισημανθεί, είχαν συμβεί αντίστοιχα περιστατικά που ευτυχώς δεν είχαν την ίδια τραγική κατάληξη.
Η Επιτροπή Ολυμπιακών Αγώνων, ιδιοκτήτρια του σταδίου, ουδέποτε είχε ενδιαφερθεί για τα προβλήματα ασφάλειας, τη συντήρηση και τον εκσυγχρονισμό του σταδίου, το μόνο που την ενδιέφερε ήταν οι εισπράξεις από τα εισιτήρια που πλήρωναν για δεκαετίες οι οπαδοί του Ολυμπιακού. Η κύρια ευθύνη της ΕΟΑ δεν σημαίνει πως δεν υπήρχε μερίδιο ευθύνης και στις διοικήσεις του Ολυμπιακού. Κατά κανόνα συμβιβασμένες με την εκάστοτε εξουσία αδιαφορούσαν καλυπτόμενες πίσω από το καθεστώς του «ενοικιαστή» κι έτσι δεν γίνονταν κι ενοχλητικές.
Όλα αυτά καλύφθηκαν, μοναδικοί υπεύθυνοι θεωρήθηκαν οι «πορτιέρηδες» που «δεν άνοιξαν εγκαίρως τις πόρτες» ή «δεν αφαίρεσαν τα τουρνικέ». Ευθύνες ατόμων υπήρχαν, ωστόσο το κράτος, η αστυνομία του και οι ελεγχόμενοι από αυτό οργανισμοί, που παρέδωσαν την ασφάλεια 40.000 ανθρώπων στο «φιλότιμο» μονάδων, χωρίς καμιά πρόβλεψη ελέγχου, είναι οι κύριοι υπεύθυνοι.
Ακολούθησε θρήνος: αληθινός από την κοινωνία, υποκριτικός από την πολιτεία. Είναι χαρακτηριστικό πως το Στάδιο συνέχισε να λειτουργεί με τις ίδιες συνθήκες για είκοσι χρόνια ακόμη, η μοναδική παρέμβαση που έγινε ήταν η τοποθέτηση ενός κάγκελου στα σκαλιά της Θύρας 7. Ο υποκριτικός θρήνος αφορούσε και τη διοίκηση του Ολυμπιακού που περιορίστηκε σε δακρύβρεχτες ανακοινώσεις για τους είκοσι έναν νέους ανθρώπους που «θυσιάστηκαν για το μεγαλείο του Θρύλου»
Ο αναγνώστης σε αυτό το σημείο θα συγχωρήσει την οργή και τον προσωπικό τόνο, ο γράφων ήταν στη Θύρα 7 εκείνη την αποφράδα ημέρα και ήταν από τους τυχερούς. Μόνο οργή μπορεί να αισθανθεί κάποιος για τους υπεύθυνους και, ως οπαδός του Ολυμπιακού, διπλή οργή για τη διοίκησή του. Όχι μόνο δεν πρωτοστάτησε έστω στην αποκάλυψη των αληθινών αιτίων της τραγωδίας και των υπευθύνων, αλλά επιχείρησε να παρουσιάσει τις εγκληματικές παραλείψεις ως «θυσία» για την «ιδέα του Ολυμπιακού». Προφανώς κανένας δεν πάει στο γήπεδο για να θυσιαστεί (!) για μια ποδοσφαιρική ομάδα, κάθε τέτοια αναφορά κρύβει σκοπιμότητες και αποτελεί προσβολή στη μνήμη των νεκρών.
Οργή και για ένα ακόμα φαινόμενο: από τις πρώτες κιόλας ημέρες, δειλά και περιθωριακά στην αρχή, όλο και πιο μαζικά στη συνέχεια, σε συγκεκριμένα γήπεδα άρχισαν να ακούγονται συνθήματα με υβριστικό περιεχόμενο για τους νεκρούς της Θύρας 7, εννοείται με την ανοχή των αντίστοιχων ΠΑΕ. Η οργή εδώ δεν στρέφεται εναντίον των υπανθρώπων που τα εκστόμιζαν. Στρέφεται πρωτίστως προς την πολιτεία και τα δικαιοδοτικά όργανα που θεσπίζουν ποινές ή και διακόπτουν αγώνες για «υβριστικά» ή «αντεθνικά» συνθήματα της πλάκας, αλλά στην περίπτωση αυτή «κώφευσαν». Όπως και οι διαιτητές, οι παρατηρητές και οι λοιποί υπεύθυνοι.
Σπύρος Αλεξίου
Απόσπασμα από το βιβλίο «Ένας Θρύλος με πολλά πρόσωπα», εκδ. ΤΟΠΟΣ